Obrazek pierwszy (sprzed kilku tygodni):

-Mamo, co dzieci robią w tych budkach i czemu wszystkie są tak samo ubrane? – padło pytanie z ust mojego Tomka, a ja poczułam jak ścisnęły się moje serce i gardło i najzwyczajniej w świecie mnie zatkało. Znana i często pojawiająca się migawka w telewizji przedstawiająca najmłodszych więźniów Auschwitz. I co ja miałam powiedzieć? Nie zareagowałam z przejęcia i mały wrócił do rysowania Indianina na koniu. Kolorowy świat barwnych pióropuszy, skórzanych mokasynów, łuków i wigwamów. Świat, jakiego wiele dzieci zza drutów, nigdy nie znało. Świat, jaki im brutalnie odebrano. Nie, wcale nie stchórzyłam. Wiem, że kiedyś będę musiała mu o tym powiedzieć. Ale jeszcze nie teraz. Tego, co się stało, ja nie mogę pojąć, a co dopiero pięciolatek…

Obrazek drugi (Ostatni weekend. Wiosenne porządki w szafie):

-Ten plecak mieliśmy w górach. O jest nawet papierek po krówkach. Schował się w małej kieszonce ( i przypomina o braku sił, który nadrabialiśmy słodkimi kaloriami). A to torba babci Basi. Miała ją u cioci Moniki w Danii.

Dzieci mogą opowiadać tak godzinami – potem ładują się do wielkiej walizki na kółkach i udają, że to łódka -  i płyną, płyną – ku przygodzie, w ciekawe miejsca. Walizki, plecaki torby budzą tylko ciepłe i przyjemne wspomnienia…

Obrazek trzeci:

Rok 1939, Nowe Miesto w Czechosłowacji. Dwójka rodzeństwa – ośmioletnia Hana i troszkę starszy George przyszli do kina, by obejrzeć film o Królewnie Śnieżce i siedmiu krasnoludkach. Nie wpuszczono ich. Byli Żydami…

Walizka Hany nie budzi ciepłych wspomnień. Towarzyszyła młodziutkiej Żydówce w drodze na śmierć. Przebyła długą drogę - najpierw z Nowego Miesta w Czechosłowacji do getta w Terezinie, potem do Oświęcimia. Po latach w 2000 r. trafiła do Japonii do Tokijskiego Centrum Holokaustu. Stało się to dzięki staraniom Fumiko Ishioki, która chciała zdobyć dla Centrum jakiś przedmiot, który byłby pamiątką po ofiarach tych strasznych zdarzeń. Zwróciła się z prośbą do różnych instytucji na całym świecie – wysłuchało ją tylko Muzeum w Oświęcimiu. Po wielu miesiącach starań i niepokojącej ciszy, przysłano walizkę, na której ktoś napisał białą farbą: „Hanna Brady – sierota”.   I tu zaczyna się ta piękna i wzruszająca historia – nieznanej właścicielki skórzanej walizy, jakich setki tysięcy przybyły do Auschwitz, a które lądowały na wielkich stosach walizek z całej Europy. Wśród nich była ta jedna. Nie była bezimienna – przecież ją podpisano Walizkę obejrzały japońskie dzieci – a te wiadomo – w każdym miejscu kuli ziemskiej zawsze mają mnóstwo pytań: Kim była Hana? Dokąd jechała z tą walizką? Fumiko postanowiła poznać zagadkę Hany – a było to nie lada wyzwaniem. Pokuszę się o stwierdzenie: to tak, jakby szukać igły w stogu siana. Podróże po całym świecie, listy, spotkania. Dzięki temu możemy przeczytać wzruszającą historię o małej Hanie, która tak jak nasze dzieci lubiła się bawić, rysować, jeździć na nartach, jeść ciastka z kremem. Poznajemy ją w rodzinnym mieście, wśród kochających bliskich, otoczoną gronem najbliższych przyjaciółek, które potem coraz bardziej odsuwały się od niej. Nie mogła zrozumieć tej wojny. Nawet nie starała się zbytnio. Getto, codzienne życie w nim, w końcu ostatnia podróż życia. Historia z przeszłości przeplata się ze współczesnością. Z jednej strony ta podróż w czasie tłumi trochę emocje, daje chwilę na oddech – by ochłonąć, by mieć czas na refleksję, może nawet otarcie łez. Ze zdjęć uśmiecha się do nas Hana w malutkim koczku i jej brat Georg – w modnych pumpach. Z drugiej strony, zestawienie dwóch światów, ten kontrast, wywołuje niesamowite reakcje w czytelniku – każe stawiać pytania o sens wojny, jakiejkolwiek wojny,  każe wręcz tupnąć nogą, wrzasnąć ze złości i zadać pytanie, wiedząc, że i tak nikt nie udzieli nam na nie odpowiedzi. DLACZEGO?

Nie znajdziemy tutaj opisu drastycznych scen, cierpień i męczarni, okrucieństwa, szczegółów życia w getcie, jakie często spotykamy w literaturze obozowej. To zaledwie malutki wycinek wydarzeń sprzed lat, taki które może zrozumieć starsze dziecko. To opowieść o smutku, żałobie po bliskich, ale jednocześnie nadziei, że wszystko obróci się ku lepszemu. Podsuwając dziecku tę lekturę na pewno trzeba o niej porozmawiać, wyjaśnić wydarzenia z przeszłości, dopowiedzieć – dawkując oczywiście pewne informacje – ze zrozumiałych względów, odpowiedzieć na pytania.  

Spoglądam na rysunki mojego Tomka. Przywieszone kolorowymi klamerkami do sznurka na ścianie. Traktory, samochody, mama – czyli ja, w kolczykach i ustach  w odcieniu meksykańskiej czerwieni. I rysunki Hany – pociąg, pasażerowie, piknik nad rzeką…W Terezinie narysowała kilka obrazków. Tylko tyle zostawiła po sobie….Dziś Hana miałaby 79 lat, ale przeżyła tylko trzynaście lat. Dlaczego ją zabito? Urodziła się Żydówką… Mogłaby być babcią mojego dziecka, które przywiesza kolejny portret naszej rodziny na domowej wystawie Dzieł Sztuki. Cóż za straszne uczucie - stracić rodzinę...

Nigdy jeszcze nie oceniłam tutaj książki w skali np. 1-6. Najlepszą ocenę książkom wystawiają dzieci – jedne lubią bardziej, inne mniej, a niektórych – w ogóle. Robię wyjątek, by zwrócić uwagę na Walizkę Hany, o której nigdzie wcześniej nie czytałam. A szkoda. To książka WAŻNA, MĄDRA, WZRUSZJĄCA. Bardzo polecam!

Jak rozmawiać z dzieci o Holokauście? Myślę, że odpowiedź znajdziecie właśnie tutaj.

Walizka Hany powstała na podstawie dokumentalnego słuchowiska radiowego.

Moja ocena 6/6

Wiek 10+

Wydawnictwo Media Rodzina